Home > Nieuws > Historie > Een struikelsteen voor alle joodse inwoners
struikelsteen gorinchem

Een struikelsteen voor alle joodse inwoners

03/05/2017 - 12:00

Er liggen negen struikelstenen op de Kortendijk; vier voor nummer 14 en vijf voor nummer 20. Hier woonden de joodse families Van Straten en Meijer. Mozes van Straten was winkelier in koloniale waren en woonde met zijn vrouw Marianna, dochter Sara Frouke en zwager Philip Polak op nr. 14. Jacob Meijer was rundslager, hij woonde met zijn vrouw Betje, zonen Benjamin, Jacques Eleazar en schoondochter Hulda Meijer-Hes op nr. 20. Ze zijn allemaal in de Tweede Wereldoorlog omgekomen in de vernietigingskampen Auschwitz en Sobibor.

Het Stolpersteine project

De Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn) brengt sinds 1994 in heel Europa gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn.

De kunstenaar noemt ze Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.

struikelsteen gorinchem

Op 1 december 2016 plaatste hij de stenen op de Kortendijk. Dat er nu ook in Gorinchem struikelstenen liggen, is vooral te danken aan Karla Nooter (84). Toch is zij van oorsprong geen Gorcumse en ook geen familie van de Van Stratens of Meijers.

“Ik ben in 1996 uit Amsterdam hier komen wonen vanwege mijn zoon. Zelf ben ik van joodse afkomst. Mijn vader Elias Spreekmeester was joods en zat in het verzet. Hij is in 1944 in Auschwitz vermoord. Voor hem heb ik een steen gelegd in Amsterdam [in de Danie Theronstraat, red]. Ik was daar penningmeester van Vereniging Verenigd Verzet 1940-1945 en kende Janneke de Moei, de schrijfster van het boek ‘Joodse kinderen in het kamp Vught’. Zij vroeg me of ik Marion Schoenmaker-van Straten kon helpen met een steen voor haar grootouders Mozes en Marianna van Straten. Ik ben toen gaan rondbellen en kwam uiteindelijk in contact met Peter Dekker (Beth Shalom) en Bert van ’t Land (SSG). Met hun hulp en een bijdrage van het Holtzfonds zijn de stenen op de Kortendijk er gekomen.      

Voor alle inwoners uiteindelijk een steen

Er zijn nu negen stenen gelegd. In totaal zijn er 70 joodse inwoners* weggevoerd uit Gorcum en omgekomen in vernietigingskampen. Karla Nooter is dan ook nog lang niet klaar met haar werk. “Na Nieuwjaar ga ik me hard maken voor de heer Kennis. Zijn tante Princesse Kalker is in Den Haag opgepakt, maar heeft in Gorinchem gewoond. Hij wil graag een steen voor haar in Gorcum. Daarvoor doe ik nu met Peter Dekker onderzoek. Niet iedereen heeft nakomelingen die het initiatief kunnen nemen voor een steen. Van de familie Meijer is bijvoorbeeld niemand meer over. En de familie Nort, destijds een bekend opticien, staat nog niet op het monument. Uiteindelijk willen we voor alle inwoners een struikelsteen. Maar daar moeten we eerst nog financiering voor vinden.” 

Op naar nog 61 Stolpersteine in Gorinchem

De Stichting Beth-Shalom, die ook de jaarlijkse Holocaustherdenking in Gorinchem organiseert, wil het plaatsen van de 'struikelstenen' voortzetten. Een financiële bijdrage voor nog 61 struikelstenen in Gorinchem kan gestort worden op rekeningnummer: 

NL18 RABO 0372 5532 57 tnv Beth-Shalom te Sleeuwijk, onder vermelding van 'Struikelstenen Gorinchem’.

 

*De namen van de 70 Gorcumse slachtoffers van de Holocaust staan op het Joodse Monument op het Melkpad en in het Gorcums Museum. Ze zijn ook opgenomen in het boek ‘Gorinchem tijdens de bezetting 1940-1945’ van A.J. Busch e.a. (Gorinchem, Historische Vereniging Oud-Gorcum, 1995).

Verder lezen: Joods Gorcum 1349-1964, een gedenkboek, Bert Stamkot (Gorinchem 1989).

Laatste artikelen

Dit kan je interesseren